Schwyzerdütsch

(Dieser Beitrag gehört zur Serie „Sprache“. Hier geht es zum ersten erklärenden Beitrag „Sprache“ und zur Übersichtsseite mit allen Beiträgen.)

Zur Zeit beschäftigt mich die Themen „Dialekt“ und „Muttersprache“ sowohl hier im Blog als auch sonst (dazu später mehr). Ich habe deshalb beschlossen, meine beiden gesprochenen Beiträge „Schwyzerdütsch“ und „Und no meh Schwyzerdütsch“ nochmal hier im Blog in der Serie „Sprache“ zu veröffentlichen. Hier nun also der erste Beitrag „Schwyzerdütsch“ mit Audio-Datei und dem dazugehörigen Text, den ich am 14. Mai 2018 schon mal hier im Blog veröffentlicht habe (ich erwähne im Beitrag „Studienkolleginnen“ – ich war damals in einer Ausbildung zum „Social Media Manager“):

Sali zämme, ich bi d’Nicole und mach jetzt do e podcascht uff Schwyzerdütsch! E paar vo mine Studiekolleginne hän sich das gwünscht. Aber damit das grad am Afang klar isch: es git kei Übersetzig! Nur dr Teggscht gschribe…

Und so tönt das denn:

Me sait de Schwizer jo gärn noche, dass sie einfach an jedes Wort e -li anhängge (und die Dütsche meine denn, sie chönne Schwizerdütsch, wenn sie das e so mache: also zum Bispil Drämmli). Aber das stimmt nodürlig überhaupt nid. Also ich glaub, dass wenn me nid mit däm Dialäkt gebore isch, denn wird’s zimlig schwirig, dä z’lerne.

So aber jetzt fömer a: also wenn de mit em Auti in d’Schwyz fahrsch, denn muess am Zoll e Vignette chaufe, sunscht dörfsch in dr Schwyz nit uff der Autibahn fahre. Wenn de denn acho biesch, muesch uffpasse, dass de dis Auti nit falsch duesch parkiere, sunscht bechunnsch nämlig e Buess vom Schugger.

Wenn mini Muetter friener isch go Kommissione machen, denn het si Peperoni, Guggumere, Zuccheti, Angge, Gutzi, Komfi und Glace ikauft. Villicht au no e paar Chirsi. Dehai het si denn d’Gutzi und d’Komfi ins Chuchichäschtli gruumt und die andere Sache in Ischkaschte. S’Glace isch notürlig in d’Gfrieri cho. S’Portmonnee het sie wider ins Chörbli glegt. Sie het bim Ikaufe notürlig au immer no e Gugge drbi, falls s’Chörbli nid längt. Spargle het si amigs keini kauft, well die zviel drfür heusche. Sie het immer fürs  zmorge, fürs zmittag und fürs znacht gsorgt. Zum znacht hets amigs Chäschueche gä, das isch in der Schwiz e Wäie mit Chäs, also öppis salzigs! Villicht het der Metzger no gfrogt, obs e bitzeli meh si darf. Sie het gärn Jupe akha, bim velofahre isch das aber zimlig unpraktisch gsi! Sie het immer miesse ufpasse, dass der Jupe nid in d’Speiche chunnt. Und wenns doch emol e Riss gä het, denn het sie einfach e Guufe dra gmacht.

Wenn ich muess uffe Zug warte, denn stand ich uffem Perron, s’Billettli hani denn notürlig scho glöst… ich fahr gärn mit der Isebahn. Und wenn i igstige bin, denn sitz ich in e freis Coupé.

Wenn i Luscht uff Glace ha, denn gang i go e Coupe ässe. Mmh! Am liebschte mit viel Rahm druff!

Mi Neveu het Automech glernt, jetzt muss er immer alli Pneu wächsle. Im Winter got er gärn go snöbä.

Ich finds immer schön, wenn Fründe us dr Schwiz zu uns chömme cho grilliere. Und d’Nochburin het au Freud, sie luegt nämlig immer uff de Nummereschilder, wohär denn unsere Bsuech chunnt! 

We-n-i e Brief möcht verschigge, denn due-n-i dä in e Couvärt und ich finds wirklig lustig, dass d’Couvärt im dütsche s’Fänschter für d’Adrässe uff der lingge Site hän, die in der Schwiz aber uff dr rächte Site… Sache gits!

Friener ha-n-i am Compi geschafft und ha s’Delifon gno zum delifoniere. Hüt het doch bald jede e Natel.

Wenn i mit em Velo unterwägs bi und mir wider emol e Autofahrerin dr Vortritt nimmt, denn dänng: bisch du e blödi Scheese!

Ich tringg am liebste Hahnewasser, das chann ich immer in dr Chuchi am Schüttstei hole. Und wenn öppis drnäbe goht, denn duenis einfach miteme Tiechli uffputze.

Als Chind bin ich wahnsinnig gärn mit Zoggeli umegloffe, das chläpperet so schön! Und wenn i nit brav gsi bin, denn het mini Muetter gfrogt, öb ich ins Chläppergässli wölli – lieber nid!

Woni friener bi der SBB gschafft hat, hets immer emol wider e Apero gä – mir hän immer chönne uff irgendöppis astosse!

Am säggste Dezämber chunnt dr NiggiNäggi ussem Schwarzwald und bringt Grättimänner mit. Vorhär isch im Novämber aber noch Räbeliechtli-Umzug.

Mini Tante macht immer uffem Canapee ihres Mittagsschlöfli. Sie goht gärn an d’Fasnacht (ich nit) und isch immene Schyssdräggzüügli. Ob sie am Cortège mitlauft, weiss i nit, sie isch jo nid inere Clique, aber sie het e Larve und e Goschtüm und dr Drummler duet ruesse. Ich iss gärn Fasnachtskiechli.  Wenn de kai Blaggedde hesch, wirsch gstopft. Das heisst, zwai Waggis chömme und stopfe dr e ganz e Huffe Räppli in d’Jacke! Das git au e schöni Sauerei! Ich ha nochhär no wuchelang Räppli unterem Teppig gfunde…

Aber jetzt han ich no e luschtigschs Gschichtli vonere ehemolige Bekannte us Dütschland: die het in der Schwiz in Basel bi Coop geschafft und het emol miesse e Stapel Papier bostitche – öb ihre Chef ihre au no grad e Bostitch gä het, weiss i nit. Sicher isch aber: Sie het kei blasse Schimmer kha, was si muess mache! Und het mr das ganz konschterniert verzellt…

Was mir im Hochdütsche immer no e bitz Mieh macht isch s’Wort Ingenieur. Ich mein, das wort kunnt jo ussem französische, denn channis doch au so betone, oder nid?

Chönned-dir-s jetzt?

So, wenns euch jetzt vo dene viel ch im Hals chratzt, denn hani do no e tipp: lutsch doch eifach e Täfeli!

So, das längt jetzt aber – tschüss zämme!“

#Worte_die_verzaubern #blog #serie #sprache #dialekt #muttersprache #schweizerdeutsch #schwyzerdütsch #audio #datei

2 Gedanken zu „Schwyzerdütsch“

Hinterlasse einen Kommentar